Stopa cukrzycowa

Zespół stopy cukrzycowej jest poważnym powikłaniem cukrzycy. W najgorszym przypadku może skończyć się kalectwem w wyniku amputacji kończyny. Niestety zespołem stopy cukrzycowe jest zagrożony każdy diabetyk. Jednak największe ryzyko niesie późno wykryta choroba oraz źle kontrolowana, ponieważ utrzymujący się wysoki poziom glukozy, z biegiem czasu, może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych oraz włókien nerwowych w obrębie stóp, co jest bezpośrednią przyczyną rozwoju zespołu stopy cukrzycowej. Zespół stopy cukrzycowej może dotyczyć osób chorych bez ran na kończynach dolnych, jak i również chorych z owrzodzeniami. Jak już wcześniej zostało wspomniane, utrzymujący się przez długi czas poziom cukru we krwi wpływa m.in. na układ nerwowy i krwionośny. W następstwie uszkodzenia tych dwóch systemów organizmu zostaje zaburzone czucie i ukrwienie stóp. Dlatego często się zdarza, że początek choroby pozostaje niezauważony przez diabetyka.

Jak rozpoznać stopę cukrzycową?

Przede wszystkim postawą jest systematyczne oglądanie stopy czy nie ma na nich ran, ani innych zmian, które mogą zaniepokoić. Niepokojące powinny być:

  • Ból stopy odczuwany za dnia i rosnący nocą przy współwystępowaniu uczucia mrowienia i kłucia, a także skurczów mięśni w kończynie,
  • Pogorszenie stanu skóry na stopach - łuszczenie naskórka i jego pękanie,
  • Złe gojenie się ran powstałych na stopach,
  • Nieprawidłowe odczuwanie ciepłoty i bodźców bólowych,
  • Zaburzenia czucia w stopie,
  • Drętwienie kończyny,
  • Owrzodzenia,
  • Zaburzenia równowagi.

Zespół stopy cukrzycowej należy potraktować bardzo poważnie, ponieważ w konsekwencji może spowodować miejscową martwicę tkanek. U diabetyków martwica ma przeważnie formę zgorzeli - zachodzi suche lub wilgotne gnicie tkanki. Wygląda to jak wrzody z otoczeniem tkanki brązowej, brązowo-czarnej lub czarnej, niekiedy zielonkawej bądź zielonkawo-żółtej, zwykle widoczne są głębsze partie skóry odsłonięte przez uszkodzone warstwy wierzchnie.

Pielęgnacja to podstawa

Każdy pacjent wymaga indywidualnego podejścia. Do pielęgnacji należy stosować kosmetyki dobrane do aktualnego problemu związanego ze skórą. Ważne jest zapobieganie zrogowaceniom i modzelom, a w przypadku ich powstania nie powinny być samodzielnie usuwane za pomocą ostrych przedmiotów i środków chemicznych. Powinien to wykonać Podolog podczas zabiegu pedicure. Bardzo istotną kwestią jest również obuwie. Obuwie dla diabetyka powinno być luźne, aby nie powodowało ucisku. Wskazane jest zaopatrzenie się we wkładki do obuwia. Nie należy również zapominać o przeciwwskazaniach, takich jak: stosowanie termoforów i urządzeń do masażu stóp czy chodzenie boso, ponieważ grożą one urazami termicznymi lub mechanicznymi. Należy zadbać również o to, aby do butów nie dostało się żadne ciało obce. Przed każdym założeniem butów należy dokładnie skontrolować wzrokiem lub dłonią czy nic do nich nie wpadło.

Jak leczyć stopę cukrzycową?

Najważniejsza jest profilaktyka. Lepiej zapobiegać niż leczyć. Profilaktyka w przypadku stopy cukrzycowej polega na:

  • Właściwym leczeniu cukrzycy,
  • Obniżeniu poziomu cholesterolu i ciśnienia tętniczego krwi,
  • Monitorowaniu stanu stóp, zachowaniu ich higieny,
  • Obcinaniu paznokci tak, by nie wrastały w skórę,
  • Noszeniu wygodnego obuwia z materiałów przepuszczających powietrze (np. skóry naturalnej) oraz skarpet "oddychających", najlepiej bezszwowych,
  • Dokładnym myciu i osuszaniu stóp oraz ich nawilżaniu.

Wszelkie zabiegi pielęgnacyjne na stopach z użyciem narzędzi powinny być przeprowadzane w gabinetach kosmetycznych albo lekarskich. Z powodu zaburzenia czucia samodzielne ingerowanie w tkankę może skutkować ranami. Wiele gabinetów podologicznych w swojej ofercie posiada leczenie i prowadzenie stopy cukrzycowej. Bardzo istotnym elementem leczenia są wizyty u diabetologa. Diabetolog powinien ustalić taką metodę leczenia, aby doprowadzić poziom cukru we krwi do normy. Normuje się to poprzez odpowiednio dobrane leki, jeśli do tej pory nie były zastosowane. Trudno gojące się rany i owrzodzenia leczy się antybiotykami. Uszkodzone tkanki łatwo mogą ulec zakażeniu bakteriami. Zakażenie opóźnia i utrudnia regenerację i grozi sepsą, czyli zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej wywołanym zakażeniem. Antybiotyki podawane są najpierw dożylnie, a następnie doustnie, równolegle miejscowo stosuje się opatrunki z aktywnym srebrem, antyseptyki i roztwory antybiotyków. Aby antybiotykoterapia była skuteczna, rany na stopie cukrzyka powinny być regularnie oczyszczane z martwiczych tkanek. Skutkiem stopy cukrzycowej, której gojenie trwa dłużej niż 6 tygodni, może być zapalenie kości.
W leczenie stopy cukrzycowej powinien być zaangażowany także chirurg. Zadaniem tego specjalisty jest regularne usuwanie obumarłych tkanek, a w przypadku konieczności - amputacja kończyny. Amputacja w stopie cukrzycowej stosowana jest w ostateczności, często bardzo oszczędnie, by usunąć tylko martwicze tkanki, zachowując zdrowe i te, które mogą zostać wyleczone.
Leczenie powikłań cukrzycy jest refundowane, w tym wizyty u diabetologa, interwencje chirurgiczne.